Bốc thăm
Bốc thăm online: cách dùng, vì sao công bằng và dùng vào đâu
Bốc thăm là một trong những cách ra quyết định lâu đời nhất mà không ai cãi được. Bạn ghi kết quả lên những mẩu giấy nhỏ, gấp lại cho giống hệt nhau, rồi mỗi người lấy một lá. Bản online này giữ nguyên cảm giác đó: điện thoại được chuyền quanh bàn, mỗi người chạm vào một lá thăm gấp và xem nó mở ra. Bài hướng dẫn này giải thích cách tạo một lượt bốc thăm, vì sao việc xáo thăm công bằng, cách giữ bí mật kết quả khi chuyền máy, vài ý tưởng cho trường học, công ty và tiệc tùng, và nguồn gốc của tục bốc thăm.
Cách tạo và tiến hành bốc thăm
Trước hết, chọn số lá thăm, từ 2 đến 50. Nếu muốn mỗi lượt hiện tên người đang bốc, hãy mở “Thêm tên người chơi” và gõ mỗi dòng một tên; số lá thăm sẽ tự bằng số người. Tiếp theo, quyết định trong thăm ghi gì. “Trúng / trượt” là cách nhanh nhất: chọn số lá trúng, phần còn lại là trượt. “Tự ghi” cho phép bạn viết nội dung riêng như Bao trà sữa, Giải nhất hay Hát một bài, mỗi loại kèm số lá. Tổng phải bằng số lá thăm, và nút “Còn lại là Trượt” sẽ bù cho đủ.
Chạm “Gấp thăm” và bảng sẽ đầy những lá giấy đánh số. Người đầu tiên chạm vào lá nào tùy thích, lá thăm mở ra cho thấy họ bốc được gì, rồi họ chạm “Người tiếp theo” và chuyền điện thoại đi. Khi lá cuối cùng được bốc, hoặc khi bạn chạm “Dừng tại đây”, bạn sẽ thấy danh sách ai bốc được gì cùng phần tổng hợp theo từng loại thăm. Có thể sao chép thành chữ để dán vào nhóm chat, hoặc sao chép link kết quả để ai mở cũng thấy đúng lần bốc đó.
- Chọn số lá thăm, hoặc nhập tên để mỗi người một lá.
- Chọn “Trúng / trượt” hoặc tự ghi nội dung kèm số lá.
- Nếu chuyền điện thoại, cứ để bật “Che kết quả ngay sau khi xem”.
- Chạm “Gấp thăm” rồi lần lượt mỗi người chạm một lá.
- Xong thì sao chép bảng tổng hợp hoặc link kết quả.
Vì sao bốc thăm công bằng
Với thăm giấy thật, công bằng hay không phụ thuộc vào việc trộn có đều không. Nếu không xóc kỹ, những lá bỏ vào sau cùng thường nằm trên. Ứng dụng giải quyết điều này bằng một lần xáo thật kỹ ngay lúc bạn chạm “Gấp thăm”. Nó dùng bộ sinh số ngẫu nhiên mật mã của trình duyệt, cùng loại ngẫu nhiên dùng để tạo khóa bảo mật, kết hợp với phương pháp lấy mẫu loại bỏ để xóa đi độ lệch rất nhỏ mà code ngẫu nhiên đơn giản có thể gặp. Sau đó các lá thăm được xáo bằng thuật toán Fisher–Yates, giúp mọi thứ tự có thể xảy ra đều có cơ hội y như nhau.
Vì nội dung từng lá đã cố định từ lúc đó, nên ai bốc trước hay chạm vào ô nào thật sự không quan trọng. Người chọn có cảm giác mình tự quyết, và đó là một nửa niềm vui, nhưng xác suất của mọi người là như nhau: nếu có một lá trúng trong mười lá, ai cũng có một phần mười cơ hội, dù đứng thứ mấy. Hiệu ứng mở thăm chỉ cho thấy nội dung vốn đã có sẵn. Không có gì được gửi lên máy chủ và không thể sửa lại sau đó.
Giữ bí mật khi chuyền điện thoại
Với giấy thật, ai cũng nắm lá thăm trong tay cho đến khi mọi người bốc xong. Khi dùng chung một chiếc điện thoại, sự hồi hộp đó cần một chút trợ giúp. Khi bật “Che kết quả ngay sau khi xem”, các lá đã bốc vẫn gấp kín trên bảng, và sau mỗi lần chạm “Người tiếp theo” sẽ có màn hình chuyền máy che hết mọi thứ cho đến khi người kế tiếp chạm “Sẵn sàng”. Không ai nhìn trộm được kết quả trước, nên người cuối vẫn tò mò không kém người đầu.
Nếu cả nhóm muốn cùng xem kết quả hiện dần, chẳng hạn khi mọi người cùng nhìn một màn hình, hãy tắt tùy chọn này. Các lá đã mở sẽ hiện nội dung trên bảng. Dù chọn cách nào, bảng tổng hợp cuối cùng cũng chỉ xuất hiện khi bốc thăm kết thúc, để bạn công bố tất cả một lượt cho thêm phần kịch tính.
Ý tưởng bốc thăm cho lớp học, công ty và tiệc
Bốc thăm hợp với mọi lúc cần một lựa chọn trung lập. Giáo viên dùng để chia thứ tự thuyết trình hay những việc không ai xung phong. Ở công ty, bốc thăm ai mua đồ ăn vặt, ai trực ngày lễ hay ai đặt chỗ bữa trưa của nhóm lần tới. Trong buổi tiệc, những quyết định nhỏ biến thành trò chơi, còn ở nhà thì chấm dứt câu hỏi muôn thuở ai rửa bát.
- Lớp học: ghi ngày thuyết trình hoặc vai trò trong nhóm lên thăm và nhập tên học sinh.
- Công ty: một lá “Bao trà sữa” trong cả nhóm, hoặc ai trực chiều thứ Sáu.
- Trò chơi tiệc: vài lá thử thách và lá nói thật trộn với lá trượt.
- Trao đổi quà: ai tặng quà cho ai, hoặc thứ tự mở quà.
- Thể thao và trò chơi: bốc thăm chia đội, ai giao bóng trước, cặp đấu.
- Gia đình: việc nhà trong tuần, chỗ ngồi cạnh cửa sổ, ai chọn phim.
Lịch sử ngắn của việc bốc thăm
Bốc thăm xuất hiện trong ghi chép của nhiều nền văn hóa cổ. Người ta bỏ sỏi, que đánh dấu, xương hay mảnh gốm vào bình rồi lắc, hoặc nắm kín trong tay, và vật nào ra sẽ quyết định việc chia đất, giao việc hay phân xử tranh chấp. Ở Athens cổ đại có một cỗ máy tên là kleroterion dùng những viên bi màu để chọn công dân làm quan chức và bồi thẩm, vì người ta tin rằng sự ngẫu nhiên khó bị mua chuộc hơn bỏ phiếu. Ở Việt Nam, xin xăm ở chùa hay bốc thăm chia bảng trong các giải đấu cũng là những hình thức rất quen thuộc.
Qua nhiều thế kỷ, ý tưởng này đi từ đền miếu và tòa thị chính vào đời sống hằng ngày. Thủy thủ rút cọng rơm ngắn dài để chọn người gác đêm, hội chợ có quầy bốc thăm trúng thưởng, còn trẻ con gấp giấy bỏ vào mũ để quyết định ai chơi trước. Công cụ thay đổi, nhưng nguyên tắc vẫn vậy: mọi người có cơ hội như nhau, và kết quả được chấp nhận vì không ai chọn nó. Chiếc điện thoại chuyền quanh bàn chỉ là phiên bản mới nhất của chiếc mũ đầy giấy thăm ngày xưa.