คู่มือแบบทดสอบรูปแบบความผูกพัน: เราผูกพันกับผู้คนอย่างไร และทำไมจึงสำคัญ

ทฤษฎีความผูกพันมาจากไหน

ทฤษฎีความผูกพันเริ่มต้นจากจิตแพทย์ชาวอังกฤษ จอห์น โบลบี (John Bowlby) ในช่วงทศวรรษ 1950 ถึง 1960 โบลบีสังเกตว่าทารกเกิดมาพร้อมแรงขับอันแรงกล้าที่จะอยู่ใกล้ผู้ใหญ่ที่คอยดูแล โดยเฉพาะเวลาที่รู้สึกกลัว เหนื่อย หรือไม่สบาย เขาอธิบายว่าผู้ใหญ่คนนั้นเป็นทั้งที่หลบภัยที่ปลอดภัยให้วิ่งเข้าหาเมื่อทุกข์ใจ และเป็นฐานที่มั่นให้ออกไปสำรวจโลก เมื่อการดูแลส่วนใหญ่อบอุ่นและพึ่งพาได้ เด็กจะเรียนรู้ว่าคนอื่นไว้ใจได้ และความต้องการของตัวเองเป็นสิ่งที่ยอมรับได้

นักจิตวิทยาชาวอเมริกัน-แคนาดา แมรี เอนส์เวิร์ธ (Mary Ainsworth) ทดสอบแนวคิดนี้ด้วยงานวิจัยชื่อดังที่มักเรียกว่า Strange Situation เด็กวัยหัดเดินใช้เวลาไม่กี่นาทีในห้องเล่นที่ไม่คุ้นเคย พ่อแม่ออกจากห้องไปครู่หนึ่งแล้วกลับเข้ามา นักวิจัยเฝ้าดูว่าเกิดอะไรขึ้นในตอนที่ได้พบกันอีกครั้ง เด็กบางคนร้องไห้แล้วก็ถูกปลอบได้เร็ว บางคนแทบไม่มีปฏิกิริยา และบางคนทั้งเกาะแน่นและโวยวายไปพร้อมกัน ความแตกต่างของการกลับมาพบกันเหล่านี้กลายเป็นจุดเริ่มต้นของงานวิจัยหลายสิบปีว่าเราผูกพันกับผู้คนอย่างไร

จากวัยเด็กสู่ความสัมพันธ์ในวัยผู้ใหญ่

ในทศวรรษ 1980 นักวิจัย ซินดี ฮาซาน (Cindy Hazan) และฟิลลิป เชฟเวอร์ (Phillip Shaver) ตั้งคำถามง่าย ๆ ว่า ผู้ใหญ่มีรูปแบบคล้ายกันในความรักแบบคู่รักหรือไม่ คำตอบคือใช่ และงานวิจัยต่อมายังพบว่าแนวคิดเดียวกันใช้ได้กับมิตรภาพที่ใกล้ชิดและความผูกพันในครอบครัวด้วย ผู้ใหญ่ก็เหมือนเด็ก คือหันไปหาคนที่ไว้ใจเมื่อชีวิตยากลำบาก และมีปฏิกิริยารุนแรงเมื่อรู้สึกว่าความสัมพันธ์นั้นถูกคุกคาม

สิ่งสำคัญคือ ประสบการณ์ในวัยเด็กไม่ใช่โชคชะตา รูปแบบของคุณถูกหล่อหลอมจากความสัมพันธ์มากมายตลอดชีวิต อาจดูต่างกันไปกับคนแต่ละคน และเปลี่ยนแปลงได้ นักจิตวิทยาพูดถึงการที่คนเรารู้สึกมั่นใจในความสัมพันธ์มากขึ้นเรื่อย ๆ ผ่านความสัมพันธ์ที่อ่อนโยนและสม่ำเสมอ การทบทวนตัวเอง และบางครั้งก็ผ่านการบำบัด

โมเดลสองมิติเบื้องหลังแบบทดสอบ

งานวิจัยสมัยใหม่มักอธิบายความผูกพันในวัยผู้ใหญ่ด้วยมาตรวัดสองด้านที่แยกจากกัน แทนที่จะจับใส่กล่องตายตัว ด้านแรกคือความกังวลในความผูกพัน คือคุณกังวลแค่ไหนว่าจะถูกปฏิเสธ ถูกลืม หรือถูกรักน้อยกว่าที่คุณรักเขา ด้านที่สองคือการถอยห่างจากความผูกพัน คือคุณรู้สึกอึดอัดแค่ไหนเมื่อต้องพึ่งพาคนอื่นและให้คนอื่นพึ่งพาคุณ นักจิตวิทยา คิม บาร์โทโลมิว (Kim Bartholomew) แสดงให้เห็นว่าเมื่อนำสองด้านนี้มารวมกันจะได้รูปแบบกว้าง ๆ สี่แบบ และต่อมาแบบสอบถามของเคลลี เบรนแนน (Kelly Brennan) แคทเธอรีน คลาร์ก (Catherine Clark) และฟิลลิป เชฟเวอร์ ก็ทำให้แนวทางสองมิตินี้กลายเป็นมาตรฐานในงานวิจัย

แบบทดสอบนี้ยืมโครงสร้างดังกล่าวมาในแบบที่เบาและเรียบง่าย ทุกคำตอบจะขยับมาตรวัดด้านใดด้านหนึ่งหรือทั้งสองด้านทีละนิด และผลลัพธ์ของคุณคือบริเวณที่คำตอบทั้งหมดไปรวมกันอยู่ เพราะคนส่วนใหญ่อยู่ใกล้ ๆ ตรงกลางอย่างน้อยในด้านใดด้านหนึ่ง จึงเป็นเรื่องปกติมากที่คุณจะเห็นตัวเองในบางส่วนของผลลัพธ์ และไม่เห็นในบางส่วน ในหน้าผลลัพธ์ คุณยังดูได้ด้วยว่าคำตอบของคุณเอนไปทางไหนในแต่ละด้าน

วิธีได้ผลลัพธ์ที่ตรงกับตัวเองที่สุด

แบบทดสอบมีสถานการณ์ในชีวิตประจำวัน 11 ข้อ ใช้เวลาประมาณ 2 นาที ไม่มีคำตอบถูกหรือผิด และไม่มีคำตอบไหนเป็นผู้ใหญ่กว่าคำตอบอื่น ยิ่งคุณตอบตามจริงมากเท่าไร ผลลัพธ์ก็ยิ่งช่วยให้คุณทบทวนตัวเองได้มากเท่านั้น

• ตอบตามความรู้สึกแรก ตามที่คุณทำจริง ไม่ใช่ตามที่อยากให้ตัวเองทำ
• นึกถึงความสัมพันธ์ที่สำคัญที่สุดสำหรับคุณตอนนี้ ไม่ว่าจะเป็นเพื่อน ครอบครัว หรือคนรัก
• ถ้ามีสองตัวเลือกที่ตรงกับคุณ ให้เลือกข้อที่คุณทำบ่อยกว่าในสัปดาห์ธรรมดา ๆ
• เปลี่ยนใจได้ด้วยลูกศรย้อนกลับ ไม่มีอะไรถูกบันทึกจนกว่าจะทำเสร็จ
• ลองทำใหม่อีกครั้งหลังผ่านไปสักสองสามเดือน หรือหลังชีวิตมีการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ แล้วเปรียบเทียบกัน รูปแบบเปลี่ยนไปได้

เพื่อความสนุกเท่านั้น: แบบทดสอบนี้คืออะไรและไม่ใช่อะไร

ควิซนี้เป็นความบันเทิงและเป็นจุดเริ่มต้นให้ทบทวนตัวเอง ไม่ใช่การประเมินทางจิตวิทยา ไม่ได้ผ่านการรับรองจากนักวิจัย และไม่สามารถวินิจฉัยอะไรได้ รูปแบบความผูกพันไม่ใช่ภาวะทางสุขภาพจิต และไม่มีรูปแบบไหนที่ไม่ดี แต่ละแบบคือวิธีรับมือที่เคยมีเหตุผลของมันในอดีต และแต่ละแบบก็มีจุดแข็งที่แท้จริง

หากความสัมพันธ์มักทำให้คุณรู้สึกเจ็บปวด หวาดกลัว หรือสับสน หรือหากประสบการณ์ในอดีตยังคงส่งผลต่อชีวิตประจำวัน ลองพิจารณาพูดคุยกับนักให้คำปรึกษาหรือนักบำบัดที่มีใบอนุญาต แบบสอบถามที่อิงงานวิจัยอย่างมืออาชีพ และบทสนทนาที่ใส่ใจ บอกคุณได้มากกว่าควิซออนไลน์ใด ๆ

ใช้ผลลัพธ์กับเพื่อนและคนรัก

ผลลัพธ์เป็นวิธีเริ่มบทสนทนาแบบนุ่มนวลได้ ลองแชร์ผลของคุณกับเพื่อนหรือคนรัก แล้วถามว่าเขารู้สึกอย่างไรเมื่อใครสักคนเงียบหายไป หรืออะไรช่วยให้เขารู้สึกใกล้ชิด คุณอาจได้รู้ว่าทำไมคนหนึ่งตอบ LINE ทันที ในขณะที่อีกคนต้องการเวลาอยู่คนเดียวสักคืน และไม่มีใครทำผิดเลย

ลองเปลี่ยนเคล็ดลับในหน้าผลลัพธ์ให้เป็นการทดลองเล็ก ๆ เช่น บอกว่าอะไรทำให้คุณอุ่นใจ บอกตรง ๆ เมื่อต้องการพื้นที่ หรืออยู่ในบทสนทนาอบอุ่นต่ออีกสักนิด ช่วงเวลาแห่งความไว้ใจเล็ก ๆ ที่เกิดขึ้นซ้ำ ๆ คือวิธีที่ทำให้คนเรารู้สึกสบายใจกับความใกล้ชิดมากขึ้นได้ในทุกวัย